Wat is een zichtwoord

Een zichtwoord is een woord dat je zo makkelijk kan lezen, dat je meer moeite moet doen om het te onderdrukken dan om het te lezen.

Een mooi voorbeeld hiervan zie je bij de strooptest waarbij mensen de kleur van een woord zo snel mogelijk op moeten noemen, terwijl het woord een andere kleur beschrijft.

stroop effect

Het is duidelijk dat competente lezers deze woorden niet met veel moeite decoderen, maar dat zij de woorden bijna niet kunnen onderdrukken. De woorden zitten in hun geautomatiseerde geheugen. De vraag is in welk geheugen.

Veel mensen denken dat een woord opgeslagen wordt als een plaatje, maar onderzoeken wijzen uit dat woorden zeker niet als beeld worden opgeslagen.

Allereerst is gebleken dat geautomatiseerde woorden geautomatiseerd zijn in alle lettertypes en formaten (boom, BoOm, BOOM). Dit spreekt de beeldtheorie tegen.

Er is tevens getest hoe lang het duurt om een plaatje van een boom te benoemen en hoelang het duurt om het woord boom te benoemen. Bij deze test benoemen mensen het woord boom stelselmatig sneller dan het object boom. Het object en het woord worden dus op een andere manier uit het geheugen gehaald.

Ehri’s theorie van de orthografische mapping wordt gebruikt om te verklaren hoe woorden in het geheugen opgeslagen worden. De theorie beschrijft dat we de klanken van een woord reeds kennen |b| |oo| |m| en dat we aan iedere losse klank lettertekens kunnen koppelen b-oo-m. Dit klinkt simpel genoeg, maar het heeft grote implicaties voor het leesonderwijs.

We moeten immers zeker weten dat de beginnende lezer inderdaad in staat is om de losse klanken binnen het woord te onderscheiden. Letters onthouden wordt een puzzelplaatje wanneer een kind niet de losse klanken onderscheidt, maar alleen het woord als geheel herkent.

In gesproken taal is het woord de kleinste betekenisvolle eenheid. Het is dus helemaal niet vanzelfsprekend dat een kind dit vanzelf opdeelt in betekenisloze fonemen.

Zie het plaatje hierboven. Als een kind een goed klankbewustzijn heeft dan kan het 5 kapstokjes gebruiken om de letters l, o, g, i, en sch aan op te hangen. Bijkomend voordeel is dat de |ie| |s| = i-sch in andere woorden terugkomt. Dit zal hem helpen om nieuwe woorden makkelijker te decoderen.

Is hij niet klankbewust dan moet hij een reeks van 7 letters aan 1 geheugenpunt linken zonder logica! Deze letterreeks kan hij niet inzetten om andere woorden te decoderen.
Een ondoenlijke taak. Dit kind zal achter blijven bij het technisch lezen en geen groei laten zien in zijn zichtwoorden (DMT) en decoderen (Klepel).

Hoe weet je of een kind voldoende goed in fonemen kan hakken? Niet door hem te vragen om te hakken. Hij kan dit namelijk motorisch doen zonder het echt te begrijpen. De sleutel is om gesproken fonemische oefeningen te doen, waarbij op het niveau van de complexe taken als weglating en vervanging geoefend wordt.

Wanneer een kind dit binnen enkele tellen kan, dan weet je zeker dat het hakken in fonemen voldoende soepel verloopt. De test is meteen de oefening, want het kind wordt vaardiger naarmate hij vaker dit soort opdrachten doet.

Gepubliceerd door Mamamoemsie

Moeder van drie kinderen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak je eigen website aan bij WordPress.com
Aan de slag
%d bloggers liken dit: